مذاکرات ایران‑آمریکا در مسقط؛ شانس، چالشها و نقش عمان
مقدمه
در میانهٔ انتظار جهانی برای میزبانی استانبول، وزارت خارجه ایران درخواست کرد تا مذاکرات هستهای با ایالات متحده در مسقط، پایتخت عمان برگزار شود. این تغییر مکان، همانطور که گزارشهای مختلف نشان میدهد، نه تنها حاشیههای رسانهای فراوانی به خود جذب کرده، بلکه نشانگر یک استراتژی دیپلماتیک جدید برای هر دو طرف است.
️ چرا مسقط؟
• تاریخچهٔ میانجیگری عمان: از مذاکرات غیرمستقیم در دولت سیزدهم ایران تا تبادل زندانیان بین ایران و غرب، مسقط همواره به عنوان «پل امن» شناخته شده است.
• جلوگیری از حضور کشورهای منطقه: ایران خواست تا نمایندگان حاشیه خلیج فارس یا پاکستان در میز گفتگو حضور نیابند؛ انتخاب عمان این امکان را میدهد که مذاکرات بهصورت دو‑طرفه باقی بماند.
• دیپلماسی مکان (Venue Diplomacy): نظریهپردازانی چون جی.آر. بریج و ویلیام زارتمن تأکید میکنند که انتخاب مکان میتواند فشارهای رسانهای را کاهش داده و فضای امنتری برای تبادل نظرات فراهم کند.
محتوای مذاکرات
✅ پرونده هستهای: ایالات متحده خواستار توقف کامل غنیسازی اورانیوم در خاک ایران است؛ اما تهران بر حق غنیسازی خود پافشاری میکند و اعلام کرده که از عقبنشینی در این زمینه سرزنش نخواهد شد.
✅ برنامه موشکی: وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، بهصراحت اعلام کرده که مذاکرات باید به «موشکهای بالستیک، حمایت از گروههای تروریستی و رفتار با مردم» بپردازد. در مقابل، مقامات ایرانی بارها تأکید کردهاند که برنامه موشکی «قابل مذاکره نیست».
✅ مسائل منطقهای: حضور احتمالی نخستوزیر قطر بهعنوان تنها نمایندهٔ منطقهای میتواند زمینهٔ گسترش بحث به موضوعات امنیتی خلیج فارس را فراهم کند؛ اما ایران بهدقت از این گسترش جلوگیری میکند.
چشمانداز و شانس موفقیت
• گام اول محدود به پرونده هستهای: بسیاری از تحلیلگران میگویند که اگر مذاکرات در مسقط بتوانند به توافق اولیه در زمینهٔ غنیسازی برسند، ممکن است زمینهٔ گسترش به مسائل دیگر باز شود.
• فشارهای داخلی و خارجی: هر دو طرف با ملاحظات داخلی (انتقادات داخلی نسبت به هر گونه تسلیم) و فشارهای بینالمللی (تحریمها، نقش کشورهای همسایه) مواجهاند؛ این عوامل شانس موفقیت را کاهش میدهند.
• نقش میانجیها: ترکیه بهعنوان میزبان اولیه توانست برخی پیشنقشها را ایفا کند، اما عمان بهدلیل سابقهٔ اعتمادپذیری و عدم وابستگی به ناتو، بهنظر میرسد گزینهٔ قابلاعتمادتر باشد.
نتیجهگیری
مذاکرات ایران‑آمریکا در مسقط، اگرچه بهعنوان قدم اول در یک مسیر دیپلماتیک طولانی مطرح میشود، اما با چالشهای اساسی در زمینهٔ غنیسازی اورانیوم، برنامه موشکی و فشارهای منطقهای روبهروست. انتخاب مکان، بهویژه با توجه به نظریهٔ دیپلماسی مکان، نشانگر تلاش هر دو طرف برای کنترل بهتر فضای مذاکرات است. در نهایت، موفقیت یا عدم موفقیت این نشست، به توانایی هر دو طرف در یافتن تعادل میان منافع هستهای و امنیتی و همچنین پذیرش محدودیتهای داخلی خود بستگی دارد.
#سیاست_جهانی #خاورمیانه #مذاکرات_هستهای #عمان #ایران #آمریکا
۰۸:۳۶ PM
.
بهم ۱۷, ۱۴۰۴
